Дар зиндагии ҳар инсон як номи муқаддас, як симои нуронӣ ва як муҳаббати беандоза вуҷуд дорад, ки бо ҳеҷ чиз муқоиса намешавад. Ин ном – Модар аст. Модар аввалин омӯзгор, аввалин дӯст, аввалин муҳофиз ва аввалин такягоҳи инсон мебошад. Рӯзи модарон фурсати нодирест, ки мо на танҳо бо гулу туҳфа, балки бо сухан, андеша ва эҳсоси самимӣ қадри ин мавҷуди бузургро ба ҷо орем.Зиндагии инсон аз лаҳзаи таваллуд бо номи модар оғоз меёбад.
Пеш аз он ки инсон калимае бигӯяд, қадам гузорад ё ҷаҳонро бишиносад, меҳру навозиши модарро эҳсос мекунад. Модар бо сабру таҳаммул, бо шабзиндадориҳо ва фидокориҳои бешумор фарзандро ба дунёи васеъ омода месозад. Ӯ аввалин касест, ки гиряи кӯдакро мефаҳмад, дарди ӯро ҳис мекунад ва бе ягон интизорӣ худро қурбон месозад.
Дар фарҳанги тоҷик модар мақоми ниҳоят баланд дорад. Дар адабиёти классикӣ ва муосири мо, аз Рӯдакӣ то Лоиқ, симои модар ҳамчун рамзи покӣ, вафо ва меҳрубонӣ ситоиш шудааст. Ин нишон медиҳад, ки эҳтироми модар танҳо як одат нест, балки ҷузъи тафаккури миллӣ ва ахлоқии мост.Шеъри “Қасидаи модар”, ки яке аз шеърҳои олитарини устоди зиндаёд Лоиқ дар мавзӯи модар аст, модарро чун офаранда, чун парваранда ва волотар аз ҳама тасвир намудааст.
Масалан, дар байтҳои он омадааст:
Гардун сафо надорад, чашмаш зиё надорад,
Гар дар замин набошад, нуру зиёи модар…Монад замин зи сайрон, афлок ҳам зи даврон,
Гар як нафас наҷунбад, дасти сахои модар…
Модар танҳо нафаре нест, ки фарзандро ба дунё меорад, балки шахсест, ки ӯро инсон мекунад. Аз овони кӯдакӣ то ба камол расидан, сухан, рафтор, ҷаҳонбинӣ ва арзишҳои фарзанд аз модар таъсир мегиранд. Ҳар як сухани нарм, ҳар як насиҳати ором ва ҳар як намунаи рафтори модар дар зеҳни фарзанд нақши амиқ мегузорад.Модарон ба фарзандон маънии муҳаббат, ростқавлӣ, эҳтиром ва меҳнатдӯстро меомӯзонанд. Онҳо бо амал нишон медиҳанд, ки чӣ гуна бояд дар мушкилот сабр кард, дар сахтиҳо устувор буд ва дар зиндагӣ умедро аз даст надод. Бисёр шахсиятҳои бузург эътироф кардаанд, ки маҳз дуо ва тарбияи модар онҳоро ба муваффақият расонидааст.Нақши модар танҳо дар доираи оила маҳдуд намешавад. Модарон пояи асосии ҷомеаанд. Ҷомеае, ки дар он модар қадр мешавад, ҷомеаи солим ва ояндадор аст. Зеро фарзандони тарбиятёфта дар домони модари бохирад, дар оянда шаҳрвандони масъул, омӯзгорон, табибон, муҳандисон ва роҳбарони содиқ мешаванд.Имрӯз модар на танҳо парастори хона, балки иштирокчии фаъоли ҳаёти иҷтимоӣ мебошад.
Модарон дар соҳаҳои гуногун – илму маориф, тиб, фарҳанг, иқтисод ва идоракунӣ фаъолият мекунанд ва ҳамзамон рисолати муқаддаси модариро иҷро менамоянд. Ин масъулияти дукарата далели қудрат ва матонати онҳо мебошад.
Эҳтироми модар бояд ҳамарӯза бошад – дар гуфтор, рафтор ва муносибат. Як занги телефон, як сухани гарм, як кумак дар корҳои рӯзгор метавонад барои модар аз ҳар туҳфаи гаронбаҳо арзишмандтар бошад.Фарзанд ҳар қадар бузург шавад, ҳамон қадар масъулияташ дар назди модар зиёд мегардад. Дар пирӣ, вақте ки қувваи модар кам мешавад, фарзанд бояд такягоҳи ӯ бошад, чуноне ки модар солҳо такягоҳи фарзанд буд. Ин қарзи ахлоқист, ки на бо пул, балки бо муҳаббат, сабр ва ҳузур адо мешавад.Дар ҷомеаи мо, эҳтироми падару модар яке аз арзишҳои асосии маънавӣ маҳсуб меёбад.
Нигоҳубин, гӯш кардан ба сухани модар ва пос доштани номусу қадри ӯ нишонаи инсони комил аст.Модар – ин муҳаббатест, ки ҳеҷ гоҳ кам намешавад, нурест, ки ҳеҷ гоҳ хомӯш намегардад ва дуоест, ки ҳамеша ҳамроҳи мост. Рӯзи модарон моро водор месозад, ки ин ҳақиқатро боз як бор эҳсос намоем ва бо дилу ҷон бигӯем:
Бигузор эҳтироми модар на танҳо дар як рӯз, балки дар тамоми рӯзҳои умри мо зинда бошад.
Мудири кафедраи минералогия ва петрографияифакултети геология ДМТ, номзади илмҳои геология ва минералогия, дотсент Фозилов Ҷ.Н.
